Câu chuyện “cổ tích” điện hóa

Lordstown Motors bắt đầu như một giấc mơ Mỹ thời hiện đại. Năm 2019, thị trấn Lordstown, Ohio chìm trong u ám khi General Motors (GM) đóng cửa nhà máy 6,2 triệu feet vuông, khiến hơn 1.400 công nhân mất việc . Startup non trẻ Lordstown Motors xuất hiện như một cứu tinh, mua lại nhà máy với tuyên bố táo bạo: sản xuất chiếc bán tải điện đầu tiên tại Mỹ mang tên Endurance, cạnh tranh trực tiếp với Tesla Cybertruck.

Sự hào nhoáng lên đến đỉnh điểm vào tháng 6/2020, khi Phó Tổng thống Mike Pence đến thăm nhà máy, ca ngợi đây là khởi đầu mới cho ngành xe điện Mỹ . Chiếc Endurance với công nghệ "hub motor" (động cơ đặt trong moay-ơ bánh xe) hứa hẹn khả năng vận hành vượt trội. Lợi dụng cơn sốt SPAC (Special Purpose Acquisition Company), Lordstown lên sàn chứng khoán cuối năm 2020, huy động hàng trăm triệu USD và đạt vốn hóa lên tới 5 tỷ USD. Không có doanh thu, không sản phẩm thực tế, chỉ có những đơn đặt hàng trước lên tới 100.000 chiếc.

(Ảnh: Vice_President_Pence_in_Ohio)

Sự thật phũ phàng và "Cú búa tạ" từ Hindenburg

Tháng 3/2021, định mệnh của Lordstown rẽ sang hướng khác khi tổ chức bán khống Hindenburg Research tung báo cáo chấn động: "The Lordstown Motors Mirage: Fake Orders, Undisclosed Production Hurdles, and a Prototype Inferno" . Hindenburg chỉ ra rằng 100.000 đơn đặt hàng chủ yếu là các cam kết không ràng buộc, không có giá trị thực tế, trong khi các nguyên mẫu xe liên tục gặp sự cố cháy nổ trong quá trình thử nghiệm.

Hậu quả kéo đến nhanh chóng: CEO kiêm nhà sáng lập Steve Burns cùng CFO buộc phải từ chức, cổ phiếu lao dốc, SEC và Bộ Tư pháp Mỹ mở cuộc điều tra . Cơn sốt SPAC nhanh chóng nhường chỗ cho sự hoài nghi.

Từ "phao cứu sinh" Foxconn đến vực thẳm pháp lý

Trong tình thế nguy khốn, Foxconn xuất hiện như một phao cứu sinh. Tháng 5/2022, gã khổng lồ Đài Loan chi 230 triệu USD mua lại nhà máy Lordstown . Thỏa thuận được kỳ vọng giúp Lordstown có tiền và năng lực sản xuất, còn Foxconn có chân trong ngành xe điện Mỹ. Tuy nhiên, mâu thuẫn bùng nổ khi Foxconn từ chối khoản đầu tư 170 triệu USD đã cam kết, viện dẫn cổ phiếu Lordstown rớt xuống dưới 1 USD . Lordstown kiện Foxconn ra tòa với cáo buộc "gian lận có chủ đích, có tác dụng tiêu diệt một công ty khởi nghiệp Mỹ" . Kết cục, tháng 6/2023, Lordstown chính thức nộp đơn phá sản.

Bài học đắt giá

Con số cuối cùng của Lordstown là lời kết tù tội cho tham vọng thiếu thực tế: chỉ 56 chiếc Endurance được sản xuất cùng khoản lỗ lũy kế lên tới 1,2 tỷ USD. Sau phá sản, công ty đổi tên thành Nu Ride Inc., bán toàn bộ tài sản thiết kế xe điện cho LAS Capital chỉ với 10,2 triệu USD. Tàn dư còn lại chỉ là vụ kiện Foxconn và vài chục triệu USD tiền mặt để trả phí pháp lý.

Lordstown là lời cảnh tỉnh: thị trường xe điện không dành cho những startup chỉ biết làm màu bằng đơn đặt hàng ảo. Khi "thủy triều" SPAC rút đi, những ai không có công nghệ thực sự và năng lực sản xuất sẽ bị bỏ lại trên bờ cát. 

Tiền bạc có thể mua nhà máy, nhưng không thể mua được lòng tin và năng lực sản xuất thực thụ.